Terapia integracji bilateralnej (BI)

Integracja bilateralna to współpraca i koordynacja podczas wykonywania określonego ruchu przez jedną stronę ciała, niezależnie od ruchów jego drugiej strony oraz zdolność synchronizacji obydwu części ciała podczas wykonywania wielu sekwencji ruchów. Dotyczy działania obu stron ciała – przodu i tyłu, prawej i lewej strony, góry i dołu. Przed rozwojem dwustronnej koordynacji, dziecko skutecznie wykorzystuje każdą stronę ciała, ale ma trudności w korzystaniu z obu stron równocześnie.

Z czego składa się integracja bilateralna?

Dwustronna integracja składa się z kilku elementów:

• przekraczania linii środka,
• koordynacji dwóch stron w ruchach symetrycznych i asymetrycznych,
• odróżniania jednej strony od drugiej podczas poruszania się.

Terapia BI w werSImar kładzie nacisk na integrację i współpracę funkcji obu półkul.

Metoda integracji bilateralnej wpisuje się w nurt badań nad neurofizjologią trudności w nauce i skutkami nieistniejących lub źle funkcjonujących połączeń między półkulami i nieprawidłowościami lateralizacji.

Dla kogo sprawdzi się terapia integracji bilateralnej?

Program kierowany jest do dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, problemami emocjonalnymi i zaburzeniami zachowania, dyspraksją, a także zaburzeniami ze spektrum autyzmu czy ADHD, które często prezentują niedojrzałość w systemie motorycznym. Ważnym wskazaniem jest niezdolność do odnoszenia sukcesów pomimo dobrych możliwości intelektualnych. Opóźnienia w rozwoju motorycznym są nierozerwalnie związane z opóźnieniami w rozwoju poznawczym i społecznym.

Najczęstsze symptomy zaburzeń BI to:

• nadaktywność,
• współwystępowanie zaburzeń posturalno-okoruchowych,
• obniżona obustronna koordynacja (np. łapanie piłki),
• trudności z rozróżnieniem stron prawa-lewa,
• unikanie przekroczenia linii środkowej ciała (np. krążenia tułowia),
• niewykształcona w pełni lateralizacja,
• niskie umiejętności wykonywania ruchów sekwencyjnych (kopanie piłki w ruchu),
• deficyty uwagi oraz słaba pamięć,
• niedojrzałe lub nierozwinięte odruchy,
• trudności w hamowaniu niechcianych ruchów,
• zaburzenia percepcji wzrokowej (słaba kontrola mięśni oka),
• błąd w dominacji słuchowej lub jej brak.

Takie dzieci często nie lubią lekcji wychowania fizycznego, nie potrafią prawidłowo posłużyć się nożyczkami, mają problemy w czytaniu i rozumieniu poleceń. Ich ciało modzelowate nie działa prawidłowo.

Jakie efekty może dać terapia bilateralna?

Program integracji bilateralnej stymuluje rozwój połączeń nerwowych oraz poprawia współpracę półkul mózgowych, a jego skutkiem może być postęp w każdym z powyższych obszarów. Program Terapii BI według Sheila Dobie ma szansę pomóc dzieciom z zaburzeniami procesów integracji sensorycznej, nadpobudliwością psychoruchową i trudnościami szkolnymi.

Program BI (Integracji Bilateralnej) może poprawić:

• integrację dwustronną,
• schemat ciała i koordynację,
• równowagę statyczną i dynamiczną,
• rozwój lateralizacji i percepcji przestrzennej,
• integrację międzypółkulową,
• integrację sensoryczną,
• automatyzację ruchów,
• wielozadaniowość,
• zdolności fizyczne i poznawcze.

Przebieg programu integracji bilateralnej

Program BI opracowano jako sekwencje kolejnych układów ćwiczeń, które powinny być stosowane w określonej kolejności z uwzględnieniem postępów dziecka, dla maksymalnego wspierania jego rozwoju i możliwości uczenia się.

Ćwiczenia integracji bilateralnej mają na celu zamknięcie luki w fazach rozwoju, uwzględniając słabości, które mogą ograniczać możliwości dziecka. W czasie programu dziecko poznaje nie tylko swoje ciało i jego położenie w przestrzeni, ale również w wyniku treningu umie łączyć wykonywanie wielu czynności naraz.

Na podstawie testów diagnostycznych i kontrolnych spotkań tworzony jest indywidualny program terapeutyczny z odpowiednio dobranymi zadaniami ruchowymi, które powinny być wykonywane codziennie. Czas ich trwania może być zwiększany w zależności od potrzeb i motywacji dziecka. 10-15 minut ćwiczeń każdego dnia powoduje mierzalne zmiany w rozwoju ośrodkowego układu nerwowego. Regularność jest podstawowym warunkiem sukcesu.

Program praktyczny jest etapowy, a każdy element zadań wyróżnia się łatwością do przeprowadzenia. Ćwiczenia zmieniamy, kiedy osiągniemy podniesienie poziomu sprawności fizycznej lub kiedy osiągnięty zostanie prawidłowy ruch każdego segmentu.

W późniejszym czasie są dodawane wielozadaniowe elementy, które obejmują wizualne i słuchowe przetwarzanie.

Celem programu jest spowodowanie dojrzewania centralnego układu nerwowego, poprzez hamowanie nieprawidłowych aktywności i wprowadzanie w ich miejsce prawidłowych wzorców ruchowych.

Zajęcia obejmują:

• pierwsze spotkanie diagnostyczne (około 60 min) + kolejne spotkanie (około 40 min) z przekazaniem i omówieniem opisanej diagnozy i ćwiczeń terapeutycznych oraz poinstruowaniem rodziców,
• spotkania kontrolne (co 3 lub 6 tygodni) – z przekazaniem nowego programu terapeutycznego,

Istnieje też możliwość udziału dziecka w cotygodniowych zajęciach z integracji bilateralnej. W tym przypadku zajęcia te obejmują także elementy programu integracji sensorycznej.